یک بیت یک نکته 18 بیتی از غزل شماره 7 حافظ
راز درون پرده ز رندان مست پرس
کاین حال نیست زاهد عالیمقام را
نگاهی و نظری دربارهی بیتی از حافظ راهها و محدودیتهای شناخت و آگاهی و دلایل محرومیتهای شناختی
در ظاهر در این بیت ما تقابلی داریم بین رند مست و زاهد عالی مقام که البته این تقابل و منازعه در سراسر دیوان حافظ به اشکال مختلف به طور دایم در حال وقوع است.
البته ما میتوانیم رند و زاهد را تاریخی ببینیم یعنی محدود به شخصیتهای حقیقی روزگار حافظ مثل امیر مبارزالدین و یا حاکمان و مفتیان و …. که البته ممکن است شخصیتهایی حقیقی هم در شکلگیری این شخصیتهایی که دایم در دیوان حافظ حصور دارند نقش داشته باشند اما این نکته را نباید از نظر دور داشت که حافظ با بهرهگیری از این شخصیتهای حقیقی سمبلها و نمادهایی ساخته است.
دلیل این حرف آن است که اگر غیر این میبود شعر حافظ از روزگار و جغرافیای حافظ در شیراز قرن هشتم فراتر نمیرفت.
لذا ما شخصیتهایی داریم که باید جدا از نام و شخصیت حقیقی آنها به دنبال ویژگیها و صفاتی عام برایشان باشیم.
اول زاهد عالی مقام با ویژگیهای:
دگم اندیشی و تکبر حاصل از این دگماندیشی او که تصور میکند تنها منبع درک و دریافت در دست اوست و به این وسیله خود را محور عالم میداند و دیگران را گمراه و غافل!
طرف دوم رند مست که چون خود را از قید خودپرستی رهانیده است افق دید وسیعتری دارد دیگران و باورها و اندیشههای آنها را به رسمیت میشناسد به همین دلیل از عبوسی و تندخویی رسته است.
محسن محمد
یک بیت یک نکته 18
لینک بخش یک بیت یک نکته در کانال یوتوب نفیر نی
